İktisat

Az Karşılaşılan İktisadi Terimler Hk. Kısa Açıklamalar

Anahtar Para: Altına bağlı yabancı ülke parasına denir.

Anons Etkisi: Merkez bankasının reeskont yoluyla para politikası sinyali vermesi.

Arbitraj: Mal ve menkul kıymetlerin ucuz olan piyasadan satın alınıp pahalı olan piyasalara satılması işlemi.

Bedelsiz İthalat: Ülkeden döviz çıkışı olmadan yurt dışında elde edilen gelir ve kazançlarla yurtdışından alınan malların ülke içerisine girmesidir.

Beylik Hakkı: Senyoraj geliri, tuğra hakkı gibi isimlerin eş anlamlısıdır. Hükümetin para basma hakkını kullanarak elde ettiği gelirdir.

Borç Servis Oranı: (Dış Borç Anapara + Faiz Tutarı) / İhracat

Caose Teoremi: Ronald Caose tarafından ortaya atılmış ve dışsal ekonomide mülkiyet hakları değişiminde işlem maliyetinin sıfır olması koşuluyla iki tarafın dışsallıkları anlaşarak çözmesi durumudur.

Cari Denge: Mal ve Hizmet İthalatı – Mal ve Hizmet İhracatı

Cold Turkey: Enflasyonun şok politikalarla düşürülmesi gerektiğini önerir.

Defiransiyel Rant: Ricardo Rantı olarak adlandırılır. Önce verimli topraklar üretime açılır sonrasında ise artan talep sebebiyle verimsiz topraklar üretime açılır. Verimli toprakların aldığı payın yüksekliği diferansiyel ranttır.

Depresyon: Ekonomide iki çeyrek dönem üst üste deflasyon yaşanması, ekonomik büyümenin negatif olması, üretimin durması veya yavaşlaması anlamlarına gelir.

Devalüasyon: Ulusal paranın değer kaybetmesi

Dış Ticaret Dengesi: Mal İthalatı – Mal İhracatı

DilenciKomşu Politikası: Esnek döviz kuru sisteminde genişletici para politikası uygulaması sonucu diğer ülkelerin dış ticaret dengesinin olumsuz etkilenmesi

Dolarizasyon: Ülke parasının aşırı değer kaybetmesi sonucu yerini yabancı paraya bırakmasıdır.

Dul Küpü Teorisi: Ücretliler ve sermaye sahiplerinin tasarruf eğilimleri sabit tutulduğunda gelir içindeki kar payının yatırım hasılaya oranı ile birleşmesi olarak özetlenebilir. Kaldorcu gelir dağılımı teorisi içerisinde yer alır.

Fakirlik Kısır Döngüsü: R. Nurkse. Düşük gelir düşük tasarrufa neden olur. Düşük tasarruf nedeniyle de yatırımlar düşük seviyede olacaktır ve bunun sonucunda ise düşük gelir elde edilecektir.

Faktoring: İşletmenin mal ve hizmet satışından elde edeceği alacağının likit fon sağlamak amacıyla vadesinden önce temlik edilmesidir.

Farksızlık Eğrisi: Tüketiciye aynı tatmini sağlayan farklı mal bileşimlerinin geometrik yeridir.

Fedakarlık Oranı: Anti enflasyonist politikalar sonucu GSMH da ortaya çıkan yüzdelik azalmanın enflasyonda ortaya çıkan yüzdelik azalmaya oranıdır.

FOB Fiyat: Malın ihraç sırasında gemiye yüklendiği andaki fiyatıdır.

Forfaiting: Uzun vadeli kredili ihracattan doğan alacağın geri dönülmez şekilde iskonto ettirilmesi işlemidir.

Future: Önceden belirlenmiş fiyatta ve önceden belirlenmiş tarihte mal veya menkul kıymet satın alınmasıdır.

Giffen Paradoksu: Normal şartlarda malların fiyatı azaldıkça talebi artar, fiyatı arttıkça da talebi azalır. Ancak Giffen örneğinde (Örn: Patates, vb.) malların fiyatı arttıkça talep artar ve fiyat azaldıkça da talep azalır. Kısacası talep yasası ters bir şekilde işler. (İrlanda’ daki maden işçilerinin patates talebi)

Gresham Yasası: Kötü para iyi parayı kovar.

Hedging: Piyasalarda korunma işleminde verilen addır. (Risk az, dolayısıyla kazanç az)

Heterodoks İstikrar Politikası: Enflasyon dönemlerinde sıkı para ve maliye politikası uygulamalarıdır.

Histerezis Etkisi: Ekonominin bir şok sonrası dengeden uzaklaşması ve bu şokun ortadan kalkması ile denge durumuna geri dönememesi durumudur. (Yeni Keynesyen Okul)

İkiz Açık: Kamu Kesimi Borçlanma Gereksinimi + Cari Açık

J Eğrisi: Dış ticaret açıklarının devalüasyonla giderilmesi halinde açığın zamanla kapandığını gösteren eğridir.

Klasik Dikotomi: Klasik iktisatçılara göre para ekonomik ilişkilerin üzerini örten bir tür peçedir. Para arzındaki değişmeler yalnız fiyatlar genel seviyesinde aynı yön ve oranda bir etki yaratacaktır. M x V = P x T

Kliring: Takasın gelişmiş halidir. Döviz kullanılmadan ithalata olanak sağlayan bir mekanizmadır.

Köşe Dengesi: Tüketici 2 maldan birini hiç tüketmez ve gelirini yalnızca diğer malın tüketimine ayırırsa köşe döngesi ortaya çıkar.

Leontief Paradoksu: Hecsher – Ohlin teorisine göre yani faktör donatımı teorisine göre sermaye yoğun ve emek yoğun ülkeler üretimlerini gerçekleştirir. Leontief paradoksunda ise bu hususun tam tersi gözlenmiştir.

LİBOR: Londra mali piyasalarında belirlenen bankalar arası faiz oranı.

Meltzer Gecikmesi: Üretimin yapılması ve ortaya çıkan ürünün satışı arasında geçen zaman farkından dolayı gelirin elde edilmesinde yaşanan gecikmeye verilen addır.

Meltzer Paradoksu: Gümrük tarifelerinin ihraç mallarının fiyatını düşürmemesi durumudur.

Muhafaza Fiyatı: Satıcının razı olduğu en düşük fiyat.

Mutsuzluk Endeksi (İktisadi Hoşnutsuzluk Endeksi): Enflasyon Oranı + İşsizlik Oranı

Negatif Faiz: Enflasyonist ortamda reel faizin enflasyon oranından daha düşük olması durumu.

Obsinional Enflasyon: Savaş zamanlarında yaşanan enflasyon.

Ockham Usturası: Bir olayı açıklamak için kullanılacak olan 2 açıklamadan daha basit olanı yani daha az varsayımda bulunanı tercih edilmelidir.

Okun Yasası: Her 2,25 % ‘in üzerindeki 1 % ’lik ekonomik büyüme artışı işsizliği 0,5 % oranında azaltacaktır.

Plasman: Girişimcinin mevcut bir işletmeyi ya da işletmenin hisselerini satın almasıdır.

Raçhat: Ekonominin iyi olduğu dönemlerde devletin henüz vadesi gelmeyen uzun vadeli tahvillerini gönüllü olarak kendisinin geri satın almasıdır.

Rassal Yürüme: Bireylerin ekonomideki mevcut bilgileri kullanarak gelecekteki ortalama gelirlerini hesaplayamaması sonucunda tüketimleri dalgalanarak rassal bir seyir izler. (Robert Hall)

Reel Faiz Oranı: Nominal Faiz Oranı – Enflasyon Oranı

Revalüasyon: Ülke parasının yabancı paralar karşısındaki değerinin yükselmesidir.

Robertson Gecikmesi: Gelirin kazanılması ile harcanılması arasında yaşanan gecikmeye verilen addır.

Selektif Kredi Politikası: Kredi kaynaklarının ekonomik amaçların önceliğine göre dağıtılmasıdır.

Sermaye Piyasası: Bir yıldan uzun vadeli borçlanmaların yapıldığı piyasa.

Scitovsky Teoremi: Politika değişikliği refaha sebep olduysa; avantajlıların kazancı > zarar görenlerin zararı.

SingerPrebish Tezi: Uzun dönemde dış ticaretin tarım ürünü ihraç eden ülkelerin aleyhine sermaye malı ihraç eden ülkelerin lehine olacağını öne süren görüştür.

Swap: Tarafların faizi ya da döviz cinsini değiştirmek suretiyle yapmış oldukları takas işlemidir.

Sweezy (Dirsekli) Talep Eğrisi: Oligopol piyasasında açıklanan sweezy modelinde fiyat arttığında rakip firmalar fiyat artırmaz, fiyat azaldığında ise rakip firmalar da fiyat azaltma yolunu tercih eder. Fiyatlar yukarı yönlü rijitit, aşağı yönlü esnektir.

Swift: Dünya çapında bankalar arası elektronik fon transferi sağlayan sistemdir.

Swot Analizi: Bir işletmenin veya kurumun güçlü ve zayıf yönlerini, fırsatlarını ve tehditlerini ayrıntılı bir şekilde analiz edilmesidir.

Stagnasyon: Gayri Safi Milli Hasılanın ortalamanın altında kalması durumu.

Theris Yasası: İyi para kötü parayı kovar.

Tobin Q Teorisi: Firmanın Mevcut Değeri / Yenileme Değeri arasında oran kurularak değerleme yapılır. Q > 1 ise yatırım yapmak karlıdır.

Tunç Kanunu: Ücretler artarsa nüfus artar ve buna bağlı olarak emek arzı da artacaktır. Emek arzının artmasıyla da ücretler düşecektir.

Türev Piyasaları: Forward, Swap, Futures, Opsiyon vb. piyasalardır.

Üçlü Açmaz: Sabit Döviz Kuru, Tam Sermaye Hareketliliği veBağımsız Para Politikası bir arada gerçekleşemez.

Züppe (Snop) Etkisi: Fiyatı artan malın talebinin de artması durumu.


 

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d blogcu bunu beğendi: