İktisat

Monopol / Tekel Piyasa (Monopolistic Market)

Monopol PiyasaEksik rekabet piyasası türlerinden biri olan Monopol, tam rekabet piyasasına en uzak olan piyasa çeşididir. Bu piyasada belirli bir malın tek satıcısı ve n sayıda alıcısı bulunmaktadır. Monopolün satmış olduğu malın ikamesi yoktur ve dolayısıyla satıcı firmanın rekabet ettiği başka bir firma da yoktur. Bu sebeple Monopol firma satışını yapmış olduğu malın fiyatını belirlerken bağımsız davranır.

Aynı koşullar altında piyasada tek bir alıcı ve n sayıda satıcı var ise bu tür piyasalar Monopolün tam tersi olan “Monopson Piyasası” dır.


 Monopol Piyasasının Özellikleri:

Monopol (Tekel) piyasanın oluşumunda en önemli etken monopolcü firmanın arz ettiği malın ikamesinin olmaması yani bu malın yerini alabilecek başka bir malın kolay bulunamamasıdır. Tekelci firmanın arz ettiği malı ne kadar yakından ikame edebilecek başka bir mal var ise, tekelci firmanın etkinliği o derece azalır. Monopol piyasaya örnek olarak demiryolu şirketleri gösterilebilir. Demiryolu hizmeti veren tek bir firma vardır ve bilet fiyatlarını diğer bir demiryolu şirketi olmadığından bağımsız olarak tek başına belirler ancak bu hizmetin yakın bir ikamesi olan otobüs ve uçak şirketlerinin varlığı göz önüne alındığında monopolcü firma bilet fiyatlarının belirlenmesinde tam bir bağımsızlık içerisinde de değildir. Yani monopolcü (tekel) firma az veya çok da olsa piyasada belli bir rekabetle karşılaşır.

Monopol firmanın bağımsızlığını etkileyen ikinci bir faktör ise alıcıların satın alma gücüdür. Monopol piyasadaki firma tam bir bağımsızlık içerisinde satış fiyatını çok yüksek bir tutarda belirlerse karşısındaki alıcı sayısı azalış gösterecektir.


Mevcut bulunan Monopol Piyasaların örneklerine yer vermek gerekirse;

  1. Varlığın bir yasaya veya devletten aldığı bir ayrıcalığa borçlu olan tekeller: TCDD
  • Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları (TCDD): Satış fiyatını belirlemede otobüs ve uçak şirketlerinin varlığı etki etmekte olduğundan tam bağımsız Monopol değildir. 
  • TüvTürk: Vermiş olduğu hizmet noktasında tam Monopol konumunda olup hizmet satış fiyatı Devlet tarafından belirlenmektedir.
  1. Bir doğal kaynağın tek sahibi olması durumu: OPEC örgütü.
  2. Anlaşmalar yoluyla firmaların bütünleşmelerinden doğan tekeller: Firmalar aralarında kartel veya tröst anlaşmaları yaparak tek bir örgüt durumunda bütünleşebilirler. (Bu durum gizli veya açık anlaşma şeklinde ortaya çıkabilmektedir.)  OPEC
  3. Fiili bir durumdan yararlanarak ortaya çıkan tekeller: Belirli bir iş kolunda ilk kurulan ve sonra gelişip güçlenen bir firma, o iş kolunda uzun süre tek firma olarak kalabilir. Eğer bu iş kolu büyük yatırımları ve yüksek düzeyde teknoloji gerektiriyorsa, diğer firmaların bu iş kolunda tutunmaları güç olduğundan Monopol firma varlığını uzun süre koruyabilir. Örneğin cep telefonları ilk defa piyasaya çıktığında uzunca bir süre tek bir firma Monopol olarak piyasada etkinlik göstermiştir.

Monopol Piyasasında Uzun Dönem Dengesi

Monopol piyasada kısa dönem firma dengesi ile uzun dönem firma dengesi arsında önemli bir fark yoktur. Monopol piyasada tek firma olduğu için firma ve endüstri aynı anlamı taşır. Tam rekabetten farklı olarak uzun dönem dengesi için başka firmaların piyasaya girişi söz konusu da  değildir. Başka firmaların piyasaya girişi söz konusu olduğunda artık tekel de ortadan kalkmış demektir. Firma uzun dönemde de marjinal maliyetin marjinal gelire eşit olduğu noktada dengeye ulaşır.


 Monopol Piyasalarına Engel Olabilmek için;

  1. Devlet tarafından fonksiyonel bir rekabet politikası oluşturulmalıdır.
  2. Piyasada rekabeti geliştirecek kural ve kurumlar oluşturulmalıdır.
  3. Kartel, tröst ve benzeri oluşumları engellemek için yasal düzenlemeler yapılmalı ve bu oluşumlarla etkin bir şekilde mücadele edilmelidir.

Monopoly Oyunu ve İktisat İlişkisi:

Monopoly isimli oyun ismini İktisat Bilimindeki Monopol Piysalarından almaktadır. Aslında bu oyun aynı zamanda bir çok piyasayı bünyesinde barındırmaktadır. Ancak oyunun sonunda asıl amaç Monopol olabilmektir. Oyunda her oyuncu eşit rekabet şartlarında eşit miktarda para ve eşit zar atma şansıyla birlikte başlar. Piyasada oyunun kendi sınırları içinde sınırsız sayılabilecek ihtimal vardır ve çok sayıda alıcı ve çok sayıda satıcı mevcuttur. Yani ilk olarak Tam Rekabet Piyasası olarak başlayan oyun ilerledikçe rekabet ortamını artırır ve rakiplerin birer birer yok olmasıyla yerini Oligopol Piyasasına bırakır. Oyunun sonuna yakın 2 rakip kalır ve Duopol olan bu rakipler son olarak açık veya zımni bir anlaşma ile ya da tam tersi bir şekilde birbirlerini alt ederek Monopol şeklinde oyunu sonlandırırlar. Kısaca oyunda aşağıdaki şekilde bir döngü mevcuttur:

Tam Rekabet > Oligopol > Duopol > Monopol


Monopol PiyasaMonopol, one of the incomplete competition market types, is the most distant market type of competition. There are only one seller and one n buyer of a particular commodity in this market. There is no substitute for the goods sold by Monopoly and therefore there is no other company in which the vendor is competing. For this reason, Monopol company behaves independently when determining the price of the goods.

If there are only one buyer and n sellers in the market under the same conditions, such markets are the sayı Monopson Market tür which is the opposite of Monopoly.


Features of Monopoly Market:

The most important factor in the formation of the Monopoly market is the lack of substitution of the goods supplied by the monopolist company, meaning that no other goods can be found easily. The monopolistic firm’s effectiveness is reduced if there is another property that can closely replace the goods supplied by the monopoly firm. As an example of the Monopoly market, railway companies can be shown. There is only one company providing rail services and it determines the ticket prices independently regardless of the fact that there is no other railway company, but considering the presence of buses and aircraft companies, which are a close substitute for this service, the monopolist company is not in full independence in determining the ticket prices. In other words, the monopolist company is faced with a certain competition in the market.

A second factor affecting the independence of the company is the purchasing power of the buyers. If the company in Monopoly determines the sales price in a very high amount in full independence, the number of buyers will decrease.


To give examples of the existing Monopoly Markets;

  1. TCDDMonopolies owing to the existence of a law or a privilege from the state:
  • The Republic of Turkey State Railways (TCDD) is in effect the presence of bus and airline companies are not fully independent in determining the sales price in Monopoly.
  • TüvTürk: At the service point it is given, it is in full Monopoly and the service selling price is determined by the State.

2. The only owner of a natural resource: OPEC organization.

3. Monopolies arising from the integration of firms through agreements: Companies can integrate into a single organization by making cartel or trust agreements between them. (This situation may occur as a confidential or open agreement.)OPEC

4. Monopolies arising from a real situation: A company that was first established in a specific business line and then developed and strengthened, may remain as a single company in that business for a long time. If the business requires large investments and a high level of technology, the Monopoly company can maintain its existence for a long time as it is difficult for other firms to hold on to this business. For example, when mobile phones were first introduced to the market for a long time, a single company showed activity in the market as Monopol.


Long-Term Balance in the Monopoly Market

There is no significant difference between the short-term firm balance and long-term firm balance in the Monopoly market. Since Monopol is the only company in the market, the company and industry have the same meaning. Unlike the full competition, other companies are not in the market for long-term balance. When it comes to the entry of other firms into the market, the monopoly is also gone. The company also reaches equilibrium at the point where marginal cost is equal to marginal income in the long run.


In order to prevent Monopoly Markets;

A functional competition policy should be established by the state.
Rules and institutions to develop competition in the market should be established.
Legal arrangements should be made to prevent cartel, trust and similar formations and these organizations must be effectively tackled.


The Relationship Between Monopoly Game and Economics:

The name Monopoly is derived from the Monopoly Market in Economics. In fact, this game also includes many markets. But at the end of the game the main goal is to be Monopoly. In the game, each player starts with equal chances of equal money and an equal chance to throw dice. There is a possibility that the game can be considered unlimited within the limits of the game and there are many buyers and many sellers. In other words, as the game starts as the Fully Competitive Market, it increases the competitive environment and leaves the competitors to the Oligopoly Market with the disappearance of the opponents. 2 opponents remain near the end of the game, and those opponents of Duopol end the game in the form of Monopoly by substituting each other in a way that is clear or implied, or vice versa. Briefly, there is a cycle in the game as follows:

Complete Competition> Oligopoly> Duopol> Monopoly


Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d blogcu bunu beğendi: