Hukuk Muhasebe Vergi

Şüpheli Ticari Alacak ve Karşılık Ayırma

213 Sayılı Vergi Usul Kanunu 323. Madde:

Şüpheli alacaklar: Ticari ve zirai kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi ile ilgili olmak şartıyla;

  1.  Dava veya icra safhasında bulunan alacaklar;

  2. Yapılan protestoya veya yazı ile bir defadan fazla istenilmesine rağmen borçlu tarafından ödenmemiş bulunan dava ve icra takibine değmeyecek derecede küçük alacaklar;

Şüpheli alacak sayılır.

√ Yukarıda yazılı şüpheli alacaklar için değerleme gününün tasarruf değerine göre pasifte karşılık ayrılabilir.

√ Bu karşılığın hangi alacaklara ait olduğu karşılık hesabında gösterilir. Teminatlı alacaklarda bu karşılık teminattan geri kalan miktara inhisar eder.

√ Şüpheli alacakların sonradan tahsil edilen miktarları tahsil edildikleri dönemde kar-zarar hesabına intikal ettirilir.


√ 1 No.lu MSUGT : Ödeme süresi geçmiş bu nedenle vadesi bir kaç defa uzatılmış veya protesto edilmiş, yazı ile birden fazla istenmiş ya da dava veya icra safhasına aktarılmış senetli ve senetsiz alacakları kapsar.

Örnek: XYZ işletmesi alıcılardan olan alacağının 50.000,00.-TL ‘lik kısmının şüpheli hale geldiğini saptamış olup, bununla ilgili 25.000,00.-TL’lik karşılık ayrılmıştır.

Şüpheli Ticari Alacak Muhasebe Kaydı


Şüpheli Alacak Karşılığı

1. Alacağın, ticari ve ya zirai kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi ile ilgili olması gerekir ve mükellefler bilânço esasına göre defter tutmaları gerekir. [İşletme Hesabı Esası > Karşılık Ayıramaz]

Alacağın işletmenin faaliyetiyle ilgili olması ve ticari veya zirai faaliyetin normal icapları dâhilinde doğmuş olması gerekir.

√ Karşılık ayrılacak alacağın daha önceden hâsılat olarak kaydedilmesi gerekir. 

Avans olarak verilen dolayısıyla hâsılat hesaplarına intikal ettirilmemiş bir alacak için şüpheli hale gelmesi durumunda karşılık ayrılması mümkün değildir.

√ İşletme sahiplerinin şahsi alacakları için şüpheli alacak karşılığı ayırmaları mümkün değildir.

√ Gerçek bir mal teslimi ya da hizmet ifasından doğmayan ve sadece ticari ilişkiler nedeniyle firmaların birbirlerine finansman alanında yardımcı olmak için verdikleri ve “hatır senedi” olarak tabir edilen senetlere dayanan alacaklar için karşılık ayrılması mümkün değildir.

√ İştiraklerden Olan Alacaklar için karşılık ayrılmasında faaliyet konusu (emtia alım – satımı ya da belli bir hizmetin ifası) ile ilgili ise karşılık ayrılabilir. Bunun haricinde holdinglerin ya da diğer kurumların kredi sağlama, kefalet ya da diğer türlü bir borç – alacak ilişkisinden doğan ve şüpheli hale gelen alacakları için şüpheli alacak karşılığı ayırmaları mümkün değildir


2. Alacağın icra veya dava aşamasında olması gerekir.

Alacağın muaccel olması gerekmektedir ve icra veya dava aşamasında olması gerekir. (Alacaklar iflasın açılması ile birlikte muaccel hale geleceklerinden alacağın vadesinin karşılık ayrılması noktasında bir önemi bulunmamaktadır.)

Ciddi bir takip işlemine başlanılmış mı? Şüpheli alacak karşılığı ayırmadaki dava ya da icra aşamasında olma koşulu alacakların iflas masasına kaydettirilmesi halinde gerçekleşmiş olur.

Aciz vesikasına bağlanan alacaklar için değerleme günündeki tasarruf değerleri üzerinden karşılık ayrılabilir.

√ Şahsi kefaletle teminat altına alınmış bir alacak için borçlu yanı sıra kefil hakkında da icrai takibat yapılmadan şüpheli alacak karşılığı ayrılamaz. (Kefil kolektif şirket ise şirketin tüzel kişiliği yanı sıra ortaklara da takip yapılmalı)


3. Dava veya icra takibine değmeyecek kadar küçük alacaklar için yapılan protesto ve yazı ile birden fazla kez istenilmiş olması gerekir.

Küçük Alacak: Alacağın takibi için yapılması gereken avukatlık ücreti, noter ve posta masrafı, yargı harcı gibi giderlerin toplamının dikkate alınması gerekmektedir.( 284 Sıra No.lu V.U.K. Genel Tebliği) 

√ Noter kanalı ile yapılan protesto ya da yazının borçluya ulaşmış olmalıdır.


4. Teminatlı alacaklar için karşılık ayrılan kısmın teminattan arta kalan tutarla sınırlı olması gerekir.

Şahsi kefalet, banka teminat mektubu, gayrimenkul ipoteği vb. birçok unsur teminat olarak sayılabilir.

√ Kanunda net bir belirleme yapılmadığından alacağın sigortalı olması da teminat hükmünde kabul edilebilir.


5. Karşılığın hangi alacağa ait olduğunun karşılık hesabında gösterilmesi gerekir.


6. Karşılık, alacağın şüpheli hale geldiği dönemde ayrılmalıdır.

√ İdarenin görüşü: Genel amortisman hükümlerinden hareketle alacak şüpheli hale geldiği dönemde karşılık ayrılmalıdır.

√ Danıştayın görüşü: Şüpheli hale geldiği kesin olan alacaklar için herhangi bir yılda karşılık ayrılabilir.


7. Katma Değer Vergisinden kaynaklanan alacağa ait şüpheli ticari alacak karşılığı ayrılabilmesi için; alacağın ilgili dönemin kayıtlarına girmesi ve KDV beyannamelerinde beyan edilmesi gerekir


8. Yurt Dışından Olan Alacaklara Karşılık Ayrılması için alacağın dava ve icra safhasında bulunduğunun ispatı önemlidir. (Dış temsilciler vasıtasıyla tevsiki zorunludur.)

Asıl alacağa bağlı olarak oluşan kur farkları için de karşılık aynı prosedür çerçevesinde ayrılabilir.


9. Kamu Kurumlarından Olan Alacaklara şüpheli alacak karşılığı ayrılmasında Maliye Bakanlığı alacağın mutlaka tahsil edileceği gerekçesi ile karşılık ayrılamayacağı kabul edilmiştir.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d blogcu bunu beğendi: