Muhasebe Vergi

Geçici Vergi ve Muhasebe Kaydı

193. Sayılı G.V.K.

Geçici vergi: Mükerrer Madde 120 – Ticari kazanç sahipleri (basit usulde vergilendirilenler hariç) ile serbest meslek erbabı cari vergilendirme döneminin gelir vergisine mahsup edilmek üzere, bu Kanunun ticari veya mesleki kazancın tespitine ilişkin hükümlerine göre (indirim ve istisnalar ile Vergi Usul Kanununun değerlemeye ait hükümleri de dikkate alınarak) belirlenen ilgili hesap döneminin altışar aylık kazançları (42 nci madde kapsamına giren kazançlar ile noterlik görevini ifa ile mükellef olanların bu işlerden sağladıkları kazançlar hariç) üzerinden, 103 üncü maddede yer alan tarifenin ilk gelir dilimine uygulanan oranda geçici vergi öderler. Geçici vergi matrahının hesaplanmasında dönem sonu mal mevcutları, kayıtlar üzerinden tespit edilebilir.

√ Bakanlar Kurulu geçici vergi dönemlerini üç aya indirmeye, geçici vergininbeyan süresini üç aylık dönemi izleyen ikinci ayın ondördüncü, ödeme süresini ise onyedinci günü akşamı olarak belirlemeye yetkilidir. Hesaplanan geçici vergi, altı aylık dönemi izleyen ikinci ayın ondördüncü günü akşamına kadar bağlı olunan vergi dairesine beyan edilir ve onyedinci günü akşamına kadar ödenir. Aynı dönem içinde tevkif edilmiş bulunan gelir vergisi (42 nci maddede belirtilen kazançlardan yapılan tevkifat hariç) hesaplanan geçici vergiden mahsup edilir.

√ Yapılan incelemeler sonucunda, geçmiş dönemlere ait geçici verginin % 10’u aşan tutarda eksik beyan edildiğinin tespiti halinde, eksik beyan edilen bu kısım için re’sen veya ikmalen geçici vergi tarh edilir. Mahsup süresi geçtikten sonra, kesinleşen geçici vergiler terkin edilir, ancak gecikme faizi ve ceza tahsil edilir. Bir önceki takvim yılında altışar aylık dönemler halinde tahakkuk ettirilerek tahsil edilen geçici vergi, yıllık beyanname üzerinden hesaplanan gelir vergisinden mahsup edilir. Mahsup edilemeyen tutar, mükellefin diğer vergi borçlarına mahsup edilir. Bu mahsuplara rağmen kalan geçici vergi tutarı, o yılın sonuna kadar yazılı olarak telep edilmesi halinde mükellefe red ve iade edilir.

√ İşin bırakılması halinde, işin bırakıldığı dönemi izleyen dönemlerde geçici vergi ödenmez.

√ Geçici vergi uygulamasına ilişkin usuller Maliye Bakanlığınca tespit edilir.


Geçici Verginin Muhasebe Kaydı örneğine aşağıda yer verilmiştir.

IMG_20180318_215601_780

Mükellefin 3’er aylık olarak hesaplamış olduğu geçici vergi tutarları 3’er aylık dönemi izleyen 2. ayın 14. günü akşamına kadar beyan edilmeli ve 17. günü akşamına kadar ödenmelidir. Söz konusu tarihler  yukarıdaki tabloda “Beyanname Verme – Son Gün” ve “Vade Tarihi” başlıkları ile gösterilmiş olup mükellefin tabloda gösterilen hesaplamış olduğu geçici vergilerin muhasebe kayıtları aşağıda gösterildiği gibi olmalıdır.

IMG_20180318_215625_896


√ Mükellef tarafından hesaplanan geçici verginin ilk 3 dönem ödeme kayıtları yukarıda gösterildiği üzere 193 – Peşin Ödenen Vergiler ve Fonlar Hesabı Borçlu, 102 – Bankalar Hesabı Alacaklı şeklinde kayıt altına alınmalıdır. Mükellef tarafından hesaplanan 4. dönem geçici vergi ise 31.12.20XX (dönem sonu)’ de tahakkuk etmiş olacağından (dönemsellik ilkesi gereği) 31.12.20XX tarihinde, yani dönem sonunda 193 – Peşin Ödenen Vergiler ve Fonlar Hesabı Borçlu, 381 – Gider Tahakkukları Hesabı Alacaklı şeklinde kayıt altına alınmalıdır.

IMG_20180318_215644_469


√ İzleyen yılın 2. ayının 17. gününde ise (bir önceki yılın hesaplanan 4. dönem geçici vergisinin son ödeme günü) bir önceki dönem alacak kaydı yapılan 381 – Gider Tahakkukları Hesabı Borçlu Hesaba aktarılıp 102 – Bankalar Hesabı Alacaklı şeklinde kayıt altına alınmalıdır.

√ Kurumlar Vergisi Beyannamesinin verilmesi gereken son gün olan (K.V.K’da: “hesap döneminin kapandığı ayı izleyen dördüncü ayın birinci gününden yirmibeşinci günü akşamına kadar”) 25.04.20XX tarihinde ise bu tarihe kadar ödenmiş olan toplam 100.000 TL (10.000+20.000+30.000+40.000) 371 – Dön. Kar. Peş. Ö.V.Y.Y. Hesabında Alacaklı olarak kayıt altına alınmalıdır.

√ Örneğimizde Ödenecek Hesaplanan Kurumlar Vergisi Tutarı 150.000 TL olarak kabul edilmiş olup söz konusu vergi 370 – Dönem Kar. Ver. ve Diğ. Yas. Yük. Karş. Hesabı Borçlu olarak kayıt altına alınmıştır. 150.000 TL tutarındaki hesaplanan kurumlar vergisinden 100.000 TL tutarındaki ödenen geçici verginin mahsubu sonrasında kalan 50.000 TL tutarındaki ödenmesi gereken kurumlar vergisi 360 – Ödenecek Vergi ve Fonlar Hesabı Alacaklı şeklinde kayıt altına alınmıştır. Söz konusu tutar ödendiğinde ise 360 Nolu hesap borçlu şeklinde kaydedilerek kapatılmalıdır.


Geçici Vergi Hakkında Sıkça Sorulan Sorular:

Hangi kazançlar geçici verginin kapsamına girer?

Gerçek usulde vergilendirilen  ticari kazanç sahipleri, serbest meslek erbabı ve kurumlar vergisi mükellefleri  cari vergilendirme döneminin gelir ve kurumlar vergisine mahsup edilmek üzere  geçici vergi ödemek zorundadırlar. Adi ortaklıklar, kollektif şirketler ve adi  komandit şirketler, ortaklık olarak gelir veya kurumlar vergisi mükellefi  olmadıklarından geçici vergi mükellefi değillerdir. Ancak adi ortaklıklar ile  kollektif şirketlerde ortakların, komandit şirketlerde komandite ortakların  elde ettikleri kazançlar geçici verginin konusuna girmektedir.


Kimler geçici vergi ödemez?

Tasfiye halindeki kurumlar  vergisi mükellefleri tasfiye dönemlerinde, basit usulde vergilendirilen gelir  vergisi mükellefleri, yıllara sâri inşaat ve onarma işi yapanlar, ücret geliri  elde edenler, menkul ve gayrimenkul sermaye iradı sahipleri, zirai kazanç  sahipleri, diğer kazanç ve irat elde edenler, kazançları vergiden istisna  edilen serbest meslek erbabı ile noterlik görevini ifa ile mükellef olanlar geçici  vergi ödemezler. Ancak, geçici vergi ödemeyeceği belirtilen kişiler bu  işlerinden elde ettikleri kazançları dışında kalan ticari veya mesleki  kazançları nedeniyle geçici vergi ödemek zorundadırlar.


Geçici verginin eksik beyan edilmesi halinde ne yapılır?

Geçmiş dönemlere ilişkin geçici  verginin %10’u aşan tutarda eksik beyan edilmesi durumunda eksik beyan edilen  kısım için yapılacak re’sen veya ikmalen tarhiyata vergi ziyaı cezası ile  gecikme faizi uygulanır. %10’luk yanılma payının beyan edilmesi gereken (beyan  edilmiş olan değil) geçici vergi matrahı üzerinden hesaplanması gerekmektedir.


Tahakkuk eden ancak ödenmeyen geçici vergi için ne yapılır?

Üçer aylık kazançlar üzerinden  tahakkuk ettirilmiş, ancak ödenmemesi nedeniyle yıllık beyanname üzerinden  hesaplanan vergiden mahsup imkânı bulunmayan geçici vergi tutarları terkin  edilir. Terkin edilen geçici vergi tutarına, vade tarihinden terkin edilmesi  gereken tarihe (gelir vergisi mükellefleri için 1 Mart, kurumlar vergisi  mükellefleri için 1 Nisan) kadar gecikme zammı uygulanır.


Bağ-Kur primlerini geçici vergi beyannamesinde indirme imkanı var mıdır? Varsa hangi sütunda gösterilir?

Gelirin elde edildiği yılda  ödenmiş olduğunun tevsik edilmesi kaydıyla, bağ-kur primleri, kazançla sınırlı  olarak indirilebilecektir. Dönem sonunda yıllık beyannamede beyan edilen kazanç  olmaması veya yetersiz olması halinde, geçici vergi dönemlerinde indirilen  ödenmiş bağ-kur giriş keseneği ve primleri tutarının, yıllık beyannameye göre  yararlanılması mümkün olan kısmı; gelir vergisi mükelleflerince beyan edilen  gelirden indirilebilecek, kalan kısmı indirim konusu yapılamayacaktır. Bağ-Kur  primleri beyanname üzerinde “Diğer İndirimler” sütununda gösterilir.


Yeni işe başlayan, işi bırakan ve tasfiyeye giren mükelleflerde geçici vergi nasıl uygulanacaktır?

Yeni işe başlayan mükellefler,  faaliyete başladıkları tarihin içinde bulunduğu geçici vergi döneminden  itibaren geçici vergi ödemeye başlayacaklardır. İşin bırakılması halinde ise  işin bırakıldığı tarihi içeren dönemden sonraki dönemler için geçici vergi  beyannamesi verilmeyecektir. Ticaret siciline tescil edilerek tasfiyeye giren  kurumlar tasfiyeye girdikleri tarihi ihtiva eden geçici vergi dönem kazançları  üzerinden geçici vergi ödeyecekler, bu dönemden sonraki tasfiye dönemlerinde  geçici vergi beyannamesi vermeyeceklerdir.


Geçici verginin dönemleri, beyan ve ödeme zamanları nedir?

DÖNEM BEYAN ÖDEME
1.Dönem(Ocak, Şubat, Mart) 17 Mayıs akşamına kadar 17 Mayıs akşamına kadar
2.Dönem(Nisan, Mayıs, Haziran) 17 Ağustos akşamına kadar 17 Ağustos akşamına kadar
3.Dönem(Temmuz, Ağustos, Eylül) 17 Kasım akşamına kadar 17 Kasım akşamına kadar
4.Dönem(Ekim, Kasım,Aralık) 17 Şubat akşamına kadar 17 Şubat akşamına kadar

Özel İnşaat yapan firmalar geçici vergi beyannamesi verir mi?

Yıllara sâri inşaat ve onarma işi yapan firmalar hariç, tüm inşaat firmaları geçici vergi beyannamesi verirler.


Bilanço esasına göre defter tutan gelir ve kurumlar vergisi mükellefleri geçmiş yıl zararlarını geçici vergiden mahsup edebilirler mi?

Geçici vergi matrahının hesaplanmasında, gelir/kurumlar vergisi matrahlarının tespitinde indirimi mümkün olan geçmiş yıl zararları dikkate alınacaktır.


 

  1. Sanırım geçici vergi dünyadaki en anlamsız vergi türü. hadi hepsi bir kenara 4. dönem geçici ardından kurumlar vergisi.

    Devletin pul parası toplamaya ihtiyacı olsa gerek.

    Beğen

    1. Esasinda 4. Dönem Geçici Vergi Beyannamesi Kurumlar Vergisi Beyannamesi yerine ikame edilebilir. Sonuç itibariyle geçici vergi mekanizması kümülatif bir şekilde çalıştığından 4. Dönem Geçici Vergi Beyannamesi nihai olan Kurumlar Vergi Beyannamesi ile neredeyse aynı tutarları ihtiva etmektedir. Ancak dönem kapandıktan sonra ortaya çıkabilecek özel fonlara ilişkin ya da istisna uygulamaları, sehven yapılan bazı beyan hataları, farklılıklara yol açabilmektedir.

      Liked by 1 kişi

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d blogcu bunu beğendi: